เมื่อคุณพ่อคุณแม่ไม่ยอมออกจากบ้าน: 5 สาเหตุที่มักไม่ใช่เรื่องขี้เกียจ

เดือนที่แล้วคุณชวนคุณแม่ไปงานบุญ ท่านบอกว่าไม่ไป อาทิตย์ก่อนชวนไปกินข้าวนอกบ้าน ท่านบอกว่าเหนื่อย เมื่อวานชวนไปเดินเล่นตอนเย็นแค่รอบหมู่บ้าน ท่านบอกว่าเดี๋ยวก่อน

ทีแรกคุณคิดว่าท่านแค่ไม่อยากไป แต่พอนับดูจริงๆ ท่านไม่ได้ออกจากบ้านเลยมาเกือบสองเดือน ทั้งที่ปีที่แล้วยังไปตลาดเองทุกเช้า

เวลาผู้สูงอายุปฏิเสธการออกนอกบ้านบ่อยขึ้น คำตอบที่ท่านให้มักเป็นเหตุผลผิวเผินที่พูดง่ายที่สุด ส่วนเหตุผลจริงมักเป็นเรื่องที่ท่านไม่อยากพูด บทความนี้แยกสาเหตุที่พบบ่อยออกเป็นห้าแบบ ซึ่งดูเหมือนกันจากภายนอกแต่ต้องรับมือต่างกัน

สรุปสั้น: ห้าสาเหตุที่พบบ่อยคือ ความกลัวหกล้ม ความกังวลเรื่องห้องน้ำและร่างกาย การได้ยินและสายตาที่ลดลง ความรู้สึกว่าตัวเองเป็นตัวถ่วง และภาวะซึมเศร้า สี่ข้อแรกช่วยได้ด้วยการจัดการเงื่อนไขให้ท่านออกไปได้ง่ายขึ้น ส่วนข้อสุดท้ายต้องอาศัยการประเมินจากบุคลากรทางการแพทย์ ไม่ใช่การชวนให้ออกไปเจอคนเยอะๆ

สาเหตุที่ 1 — กลัวหกล้ม

เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดและถูกมองข้ามมากที่สุด ความกลัวหกล้มเป็นภาวะที่มีการศึกษาในผู้สูงอายุอย่างกว้างขวาง และสิ่งที่งานวิจัยชี้ตรงกันคือ ความกลัวนี้ทำให้ผู้สูงอายุจำกัดกิจกรรมของตัวเองลง แม้ในคนที่ยังไม่เคยหกล้มมาก่อนก็ตาม

ที่ยากคือมันกลายเป็นวงจร เมื่อออกไปข้างนอกน้อยลง กล้ามเนื้อและการทรงตัวก็ถดถอยลง ซึ่งทำให้ความเสี่ยงหกล้มจริงเพิ่มขึ้น แล้วความกลัวก็ยิ่งมีเหตุผลรองรับมากขึ้นไปอีก

สัญญาณที่บอกว่าน่าจะเป็นข้อนี้

• ท่านยอมออกไปในที่คุ้นเคยแต่ปฏิเสธที่ใหม่ · เดินเกาะผนังหรือเฟอร์นิเจอร์ในบ้าน · ถามเรื่องพื้นลื่นหรือบันไดก่อนตัดสินใจไป · เคยลื่นหรือเซแม้ไม่ล้มจริง แล้วเปลี่ยนพฤติกรรมหลังจากนั้น

สาเหตุที่ 2 — ความกังวลเรื่องห้องน้ำและร่างกาย

เป็นเหตุผลที่แทบไม่มีผู้สูงอายุท่านใดพูดออกมาตรงๆ กับลูกหลาน เพราะเป็นเรื่องที่รู้สึกว่าเสียศักดิ์ศรีที่สุด

ท่านที่ต้องเข้าห้องน้ำบ่อยขึ้น หรือกลั้นได้ไม่นานเท่าเดิม จะเริ่มคำนวณล่วงหน้าว่าที่ที่จะไปมีห้องน้ำไหม อยู่ตรงไหน เดินไปกี่นาที และถ้าคำตอบไม่ชัดพอ การอยู่บ้านย่อมปลอดภัยกว่า

สัญญาณที่บอกว่าน่าจะเป็นข้อนี้

• ท่านถามเรื่องระยะเวลาเดินทางหรือว่าจะไปนานแค่ไหนก่อนตอบตกลง · ยอมไปที่ที่คุ้นเคยเรื่องห้องน้ำมากกว่าที่ใหม่ · ดื่มน้ำน้อยลงผิดปกติในวันที่ต้องออกนอกบ้าน ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่ควรใส่ใจเพราะกระทบสุขภาพด้านอื่น

สาเหตุที่ 3 — การได้ยินและสายตาที่ลดลง

เมื่อการได้ยินลดลง การอยู่ในวงสนทนาที่มีเสียงรบกวนกลายเป็นงานหนัก ท่านต้องเดาคำที่ฟังไม่ชัด ต้องพยักหน้าตามโดยไม่เข้าใจ และกลัวตอบผิดจนคนอื่นรู้ว่าฟังไม่ทัน

สำหรับหลายท่าน การกลับบ้านมาเหนื่อยและรู้สึกแปลกแยกหลังงานสังคม แย่กว่าการไม่ไปตั้งแต่แรก การปฏิเสธจึงไม่ใช่การไม่อยากเจอคน แต่คือการเลี่ยงสถานการณ์ที่ทำให้รู้สึกด้อย

สัญญาณที่บอกว่าน่าจะเป็นข้อนี้

• ท่านยอมเจอคนทีละคนหรือกลุ่มเล็ก แต่ปฏิเสธงานที่มีคนเยอะ · เปิดทีวีเสียงดังขึ้นเรื่อยๆ · ตอบไม่ตรงคำถามเป็นบางครั้ง · เลิกใช้แว่นหรือเครื่องช่วยฟังที่มีอยู่เพราะไม่สบายหรือไม่พอดีแล้ว

สาเหตุที่ 4 — ความรู้สึกว่าตัวเองเป็นตัวถ่วง

ท่านรู้ว่าถ้าไปด้วย ทุกคนต้องเดินช้าลง ต้องรอ ต้องหาที่จอดใกล้ๆ ต้องคอยถามว่าไหวไหม สำหรับคนที่เคยเป็นคนพาครอบครัวไปไหนมาไหน การกลายเป็นคนที่ทุกคนต้องคอยดูแลเป็นความรู้สึกที่ยากจะรับ

ท่านจึงเลือกปฏิเสธเสียเอง ซึ่งอย่างน้อยก็ยังเป็นการตัดสินใจของตัวเอง ดีกว่าไปแล้วรู้สึกว่าเป็นภาระของคนอื่นทั้งวัน

สาเหตุที่ 5 — ภาวะซึมเศร้า

ข้อนี้ต่างจากสี่ข้อแรกตรงที่ไม่ใช่เรื่องของเงื่อนไขภายนอกที่จัดการได้ และเป็นข้อที่ต้องอาศัยการประเมินจากบุคลากรทางการแพทย์

ภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุมักไม่แสดงออกเป็นความเศร้าแบบที่คนทั่วไปนึกภาพ แต่มักมาในรูปของการเก็บตัว ไม่สนใจสิ่งที่เคยชอบ นอนไม่หลับหรือหลับมากผิดปกติ เบื่ออาหาร หรือบ่นเรื่องอาการทางกายที่ตรวจไม่พบสาเหตุ ซึ่งทำให้ครอบครัวมักเข้าใจว่าเป็นเรื่องของสังขารตามวัย

เมื่อไหร่ควรพาไปพบแพทย์

หากท่านมีอาการเก็บตัว ไม่สนใจสิ่งที่เคยชอบ การกินหรือการนอนเปลี่ยนไปชัดเจน ต่อเนื่องเกินสองสัปดาห์ ควรพาไปพบแพทย์เพื่อประเมิน โดยเริ่มจากแพทย์ประจำตัวหรือคลินิกผู้สูงอายุก็ได้ ไม่จำเป็นต้องไปจิตแพทย์ตั้งแต่แรก

หากท่านพูดในทำนองว่าอยู่ไปก็ไม่มีประโยชน์ เป็นภาระคนอื่น หรือพูดถึงการไม่อยากอยู่ ให้ถือเป็นเรื่องที่ต้องรีบปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์ ไม่ควรรอดูอาการ · สายด่วนสุขภาพจิต กรมสุขภาพจิต โทร 1323 ตลอด 24 ชั่วโมง

สิ่งที่ไม่ควรทำคือพยายามแก้ด้วยการชวนให้ออกไปเจอคนเยอะๆ เพราะถ้าเป็นภาวะซึมเศร้าจริง การถูกผลักให้เข้าสังคมมักทำให้ท่านรู้สึกแย่กว่าเดิม และทำให้ท่านปิดตัวมากขึ้น

5 สาเหตุ 5 วิธีตอบสนอง

เหตุผลที่ต้องแยกให้ออกก่อน คือวิธีที่ช่วยได้ในแต่ละแบบต่างกันมาก และการใช้วิธีผิดกับสาเหตุมักทำให้แย่ลง

สาเหตุ	สิ่งที่ช่วยได้	สิ่งที่ไม่ควรทำ
กลัวหกล้ม	ลดความเสี่ยงจริงในเส้นทาง เลือกที่ที่พื้นไม่ลื่นและมีที่นั่งพัก มีคนเดินข้างๆ ให้เกาะได้เมื่อต้องการ ปรึกษาแพทย์เรื่องการฝึกการทรงตัว	บอกว่า "ไม่เป็นไรหรอก" หรือปล่อยให้ท่านอยู่บ้านเพื่อความปลอดภัย ซึ่งยิ่งเร่งวงจรถดถอย
กังวลเรื่องห้องน้ำ	บอกล่วงหน้าว่าจะไปนานแค่ไหน ที่นั่นห้องน้ำอยู่ตรงไหน วางแผนแวะระหว่างทาง โดยพูดแบบเป็นเรื่องปกติ ไม่ต้องให้ท่านร้องขอ	ถามตรงๆ ต่อหน้าคนอื่น หรือทำให้เรื่องนี้กลายเป็นประเด็นที่ต้องอธิบาย
การได้ยิน/สายตาลดลง	พาไปตรวจการได้ยินและสายตา เลือกงานที่คนไม่เยอะ นั่งใกล้ท่านและช่วยทวนสิ่งที่คนอื่นพูดอย่างเป็นธรรมชาติ	ตะโกนใส่ท่าน หรือพูดแทนท่านตลอดจนท่านกลายเป็นคนที่ไม่ต้องพูดเอง
รู้สึกเป็นตัวถ่วง	ให้ท่านมีบทบาทในทริป เช่น เป็นคนเลือกร้าน เป็นคนถือของบางอย่าง และวางแผนให้จังหวะของทริปพอดีกับท่านตั้งแต่ต้น ไม่ใช่ปรับตามภายหลัง	พูดว่า "ไม่เป็นภาระหรอก" ซ้ำๆ เพราะยิ่งย้ำว่าเรื่องนี้มีอยู่จริง
ภาวะซึมเศร้า	พาไปพบแพทย์เพื่อประเมิน รับฟังโดยไม่รีบให้กำลังใจหรือแก้ปัญหา และคงกิจวัตรเล็กๆ ที่ท่านยังทำได้	ผลักให้เข้าสังคม บอกให้คิดบวก หรือเปรียบเทียบกับคนอื่นที่ลำบากกว่า

เริ่มต้นใหม่จากระยะสั้นที่สุด

เมื่อท่านไม่ได้ออกจากบ้านมานาน การเริ่มด้วยงานที่ใช้เวลาทั้งวันมักจบด้วยการปฏิเสธ วิธีที่ได้ผลกว่าคือเริ่มจากสิ่งที่สั้นและมีจุดจบชัดเจน

• เริ่มจากธุระที่มีเป้าหมายจริง เช่น ไปธนาคาร ไปต่อบัตร หรือไปซื้อของที่ท่านต้องเลือกเอง เพราะการออกไปเพื่อทำอะไรสักอย่างมีเหตุผลรองรับมากกว่าการออกไปเพื่อ "เปลี่ยนบรรยากาศ"

• บอกล่วงหน้าว่าจะไปนานแค่ไหนและกลับกี่โมง ความไม่แน่นอนของเวลาเป็นสิ่งที่ทำให้ท่านลังเลมากกว่าตัวกิจกรรมเอง

• ให้ท่านเป็นคนตัดสินใจเรื่องเล็กๆ ระหว่างทาง เช่น เลือกร้าน เลือกเวลากลับ เพราะสิ่งที่ท่านกลัวเสียไม่ใช่แรง แต่คืออำนาจตัดสินใจ

• ถ้าครั้งแรกไปได้ครึ่งทางแล้วขอกลับ ให้ถือว่าสำเร็จ ไม่ใช่ล้มเหลว ครั้งต่อไปจะง่ายขึ้นถ้าครั้งนี้ไม่จบด้วยความรู้สึกผิด

เมื่อคุณไปด้วยไม่ได้ทุกครั้ง

หลายครอบครัวพบว่าอุปสรรคไม่ใช่ความตั้งใจ แต่คือเวลา เพราะธุระที่จะพาท่านไปมักอยู่ในเวลาทำการซึ่งตรงกับเวลางานพอดี ผู้ช่วยส่วนตัวเป็นทางเลือกหนึ่งที่ทำให้ท่านได้ออกไปโดยไม่ต้องรอวันหยุด และมีคนเดินอยู่ข้างๆ ตลอดทาง ซึ่งช่วยได้ตรงกับสาเหตุสี่ข้อแรกโดยเฉพาะเรื่องความกลัวหกล้ม

ส่วนกรณีที่สงสัยว่าเป็นภาวะซึมเศร้า สิ่งที่ควรทำก่อนคือพาไปพบแพทย์เพื่อประเมิน ไม่ใช่การจัดกิจกรรมให้ท่านออกไปข้างนอกมากขึ้น

คำถามที่พบบ่อย

Q: ควรฝืนพาท่านออกไปไหม ถ้าท่านปฏิเสธทุกครั้ง

A: ไม่ควรฝืน แต่ควรหาสาเหตุ การปฏิเสธซ้ำๆ เป็นข้อมูลอย่างหนึ่ง ไม่ใช่แค่ความดื้อ ลองถามแบบเปิดว่า "ถ้าไปแล้วมีอะไรที่แม่กังวลบ้าง" ซึ่งได้คำตอบมากกว่าการถามว่า "ทำไมไม่ไป"

Q: ท่านบอกว่าเหนื่อย แต่หมอตรวจแล้วไม่พบอะไร แปลว่าอะไร

A: อาการเหนื่อยที่ตรวจไม่พบสาเหตุทางกาย เป็นสิ่งที่ควรเล่าให้แพทย์ฟังเพิ่มเติม ไม่ใช่สรุปเองว่าไม่มีอะไร เพราะในผู้สูงอายุ อาการทางกายที่อธิบายไม่ได้บางครั้งเกี่ยวข้องกับภาวะทางจิตใจ ซึ่งต้องให้แพทย์เป็นผู้ประเมิน

Q:ผู้สูงอายุที่ใช้รถเข็น ยังออกไปข้างนอกได้ไหม

A: ได้ และควรได้ออกไปเช่นเดียวกับท่านอื่น เพียงแต่ต้องวางแผนเส้นทางและสถานที่ให้เหมาะสม DHUB รับดูแลผู้สูงอายุที่ใช้รถเข็น โดยขอให้แจ้งข้อมูลตอนจอง

Q: ค่าบริการของ DHUB เท่าไหร่

A: ค่าบริการมาตรฐาน 999 บาทต่อครั้ง ระยะเวลา 8 ชั่วโมง ขณะนี้มีโปรโมชันจอง 1 ครั้ง ฟรี 1 ครั้ง สำหรับลูกค้า 2,000 คนแรก เฉลี่ยเหลือ 499.50 บาทต่อครั้ง ราคาดังกล่าวไม่รวมค่าเดินทางตามระยะทาง ค่าทางด่วน และภาษีมูลค่าเพิ่ม 7%

การไม่ไปมักมีเหตุผลเสมอ

เมื่อคุณพ่อคุณแม่ปฏิเสธการออกนอกบ้านซ้ำๆ สิ่งที่ควรทำก่อนคือหาว่าอะไรอยู่เบื้องหลัง เพราะเมื่อรู้สาเหตุที่แท้จริงแล้ว หลายกรณีแก้ได้ด้วยการจัดการเงื่อนไขเล็ก ๆ ที่เราไม่เคยรู้ว่ามันขวางอยู่

ค่าบริการ 999 บาท เริ่มต้น 8 ชั่วโมงต่อครั้ง (ไม่รวมค่าเดินทาง) จองครั้งแรกฟรี 1 ครั้ง

ให้ DHUB เป็นตัวแทนความห่วงใยของคุณ — จองผ่าน dhub.care หรือทักถามก่อนได้ที่ LINE Official @dhub (ทีมงานติดต่อกลับภายใน 1 วัน)

----------------------------------------

DHUB บริการผู้ช่วยพาผู้สูงอายุไปหาหมอ และทำธุระ

ครอบคลุมทุกความต้องการ ดูแลอย่างมืออาชีพ

• ผู้ช่วยทุกคนผ่านการอบรมหลักสูตรดูแลผู้สูงอายุเบื้องต้น มาตรฐานโรงพยาบาลวิมุต

• ผู้ช่วยผ่านการตรวจสอบประวัติอาชญากรรม มั่นใจได้

• รายงานการดูแลตลอดวัน ให้คุณรับรู้ทุกการเคลื่อนไหว เสมือนไปด้วยตนเอง

• ดูแลอย่างใกล้ชิด ปลอดภัย และไว้ใจได้

• ค่าบริการ 999.- (ไม่รวมค่าเดินทาง) ฟรี! บริการ 1 ครั้ง เมื่อจองครั้งแรก *จำกัด 2,000 ท่านแรก

ติดต่อสอบถามบริการได้ที่ LINE : @dhub

เบอร์โทรศัพท์ : 02-124-3364

ติดตามเราเพิ่มเติมได้ที่

Facebook Page